Laatst kwam ik ergens via Twitter op een blog over ‘het grote ongeloof’. (Helaas kan ik het niet terugvinden, anders had ik een linkje gemaakt). Het ging in dit blog over organisaties met veel interne, tegengestelde belangen. De mensen in deze organisaties bleken eigenlijk niet echt te geloven, dat ze er ooit samen uit zouden komen. Bij alles wat er gebeurde, dacht iedere groep:”Zie je nou wel!”

Volgens de blogger  ontstaan er in zo’n organisatie twee soorten gedrag: de ene groep gaat steeds harder roepen en de andere doet er het zwijgen toe.

Het zal niemand verbazen dat we dit patroon ook regelmatig herkennen in relatietherapie:

  • discussie met je partner om hem/haar te overtuigen
  • of zwijgen: je past je aan je partner aan om een conflict te vermijden.

Beide houdingen zijn niet effectief. Misschien verbaast je dat en denk je dat het juist goed is om ruimte te hebben voor discussie. Maar wellicht bedoel je dan eigenlijk: ruimte te hebben voor verschil van mening. Daar ben ik het helemaal mee eens. Zolang dat verschil van mening maar geen meningsverschil wordt!

In deze post beschrijf ik hoe je dat kunt voorkomen.

Terugkerende problemen

Stellen hebben vaak weinig geloof in de veranderbaarheid van hun partner.  En eigenlijk ook niet zo in die van zichzelf. Deels hebben ze daar gelijk in. Mensen veranderen niet fundamenteel.
Mensen kunnen echter wel ontwikkelen en groeien: ze kunnen anders met situaties, met zichzelf en met hun partner om leren gaan. En dat is een belangrijke vorm van verandering.

Volgens onderzoek van relatietherapeut en -onderzoeker Gottman heeft elk stel zijn vaste probleempunten en veranderen die punten niet in de loop van de jaren.  Die punten komen namelijk voort uit de fundamentele verschillen tussen die partners. Hij zegt zelfs dat 68% van alle problemen tussen partners steeds over diezelfde punten gaan.

Ga je scheiden en ontmoet je een nieuwe partner, dan herhaalt zich daar het verhaal. Soms met dezelfde punten, soms met nieuwe. Maar ook daar zullen volgens Gottman 68% van de problemen weer over vaste thema’s gaan.

Wat ieder stel echter dus wél kan veranderen is de manier waarop ze met die onderlinge verschillen omgaan. En dat is noodzakelijk: om leren gaan met verschillen die er altijd tussen jullie blijven bestaan.

Verschillen verdragen

Dus niet proberen de ander te veranderen of van zijn/haar standpunt af te brengen. Maar elkaar respecteren en gezamenlijk over de verschillen van inzicht en aanpak praten. Samen proberen om tot een manier van omgaan te komen. Daarvoor is het nodig dat je anders leert denken over die verschillen.

Onderlinge verschillen zijn natuurlijk lastig, maar horen nu eenmaal bij een relatie.  Als de ander net zo moet gaan denken of voelen of zich gaan gedragen als jij, zou je een kloon, een kopie van jezelf krijgen.

Dan verdwijnt ook de dynamiek. Als er geen verschil meer is, is er ook geen contact meer. Dat is vergelijkbaar met het principe van elektriciteit: voor stroom zijn tegengestelde polen nodig. Het wegpoetsen van verschillen betekent het einde van de relatie!

Dus verschillen zijn onvermijdelijk en noodzakelijk!

Het is voor sommigen mensen angstig om verschillen te laten bestaan. Als je onzeker bent, wil je liever dat je partner je bevestigt door hetzelfde te denken als jij. Dus het vraagt stevigheid en basis in jezelf om te kunnen verdragen dat jullie verschillen. Bovendien vinden de meeste mensen verschillen niet leuk. dus als je je laat zien in je andere mening, inzicht, aanpak etc, kun je kritiek krijgen. Of teleurstelling. En daar moet je tegen kunnen, dat moet je verdragen. Jij mag jou mening hebben en de ander mag dat niet leuk vinden.

Niet iedereen leert van huis om verschillen te verdragen. Voor sommige mensen is het daarom nodig om daar in individuele therapie aan te werken.

Maar hoe lastig verschillen en tegengestelde belangen ook zijn, ze vormen wel de kern van je relatie.

Van discussie naar dialoog

Tegengestelde belangen en onderlinge verschillen leiden vaak tot discussies, waarbij het vanzelfsprekende uitgangspunt is dat de ene partner probeert de ander te overtuigen of te veranderen.

Bij een discussie gaat je hartslag altijd omhoog. Gottman adviseert zelfs om elk gesprek te stoppen zodra je hartslag boven de 100 komt. Dan is de adrenaline zo hoog, dat je toch de rust niet meer hebt om naar elkaar te luisteren. je kunt dan beter een time-out nemen om af te koelen en afspreken dat je het een half uur of uur later nog een keer probeert. Of anders de volgende dag. Mocht het dan weer mis gaan, dan neem je opnieuw een time out.

Een discussie met je partner is fnuikend voor een relatie. Misschien zijn discussies per definitie wel fnuikend. Ze leveren namelijk altijd een verliezer op en dat is uiteindelijk voor niemand goed. Ze zorgen er ook voor dat de dynamiek verdwijnt, omdat de verliezer zich moet aanpassen aan de winnaar.

De enige manier om het constructief samen over tegengestelde belangen of meningen te hebben is de dialoog. In een dialoog is het doel niet dat er een winnaar uit de strijd komt. Het doel is dat beide partijen echt naar elkaar luisteren en elkaar begrijpen. Wat overigens niet hetzelfde is als het met elkaar eens zijn!

Kenmerken dialoog

Voorwaarde voor een dialoog is dat beide partijen elkaar een eigen mening en beleving gunnen. Dat er om te beginnen ruimte is voor differentiatie, voor het naast elkaar bestaan van verschillen.

In een dialoog ga je niet schreeuwen of druk uitoefenen op elkaar. Je toont respect voor ieders mening en je gaat ervan uit dat beide meningen legitiem zijn. Dat benoem je ook.

Omdat je weet dat je bereid bent om echt naar elkaar te luisteren, hoef je je dus ook niet op te winden. Je hartslag blijft gewoon laag. Het tempo van het gesprek is ook laag: je hebt tijd nodig om na te denken. Om het gezegde te laten bezinken. Om bij voelen of het voor jou klopt. Of om je te verplaatsen in je partner.

Daarnaast toon je ook bereidheid om je door je partner te laten beïnvloeden: wellicht heeft hij of zij aan dingen gedacht waar jij niet bij stil hebt gestaan. Er is niets mis mee om die vervolgens ook in je eigen afweging mee te nemen. Twee weten meer dan één!

De dialoog aangaan

Als beide partijen elkaar en zichzelf die ruimte geven, kan er vervolgens een constructieve samenwerking ontstaan om die verschillende meningen te onderzoeken en te leren begrijpen.

Hoe doe je dat nu in de praktijk?

Afstemmen

Om te beginnen is het altijd verstandig om met elkaar af te stemmen wanneer je een gesprek met elkaar gaat voeren. We zien vaak dat iemand zomaar een gesprek begint en verwacht dat de ander maar meteen tijd en aandacht heeft. Zelfs als het over ”gewone” thema’s gaat. Dan werkt dat al vaak niet, laat staan als het over ingewikkelder thematiek gaat.

Dus je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen:”Schat, of …, Ik wil het graag met je hebben over iets wat even aandacht nodig heeft. Kan dat nú of wanneer zou dat kunnen?” Sommige stellen hebben een vaste moment waarop ze dingen bespreken, waar in de hectiek van alle dag geen tijd voor is. Wij adviseren dat ook altijd. Dan kan het natuurlijk prima op zo’n moment.

Onderzoekende vragen stellen

Als je dan het onderwerp aankaart, is het belangrijk dat op een rustige manier te doen. Als je de ander vraagt wat die over het thema denkt, is het noodzakelijk om daar eerst ruimte voor te maken en onderzoekende vragen te stellen. Niet meteen iets van:”Daar ben ik het dus niet mee eens!” roepen. Als je meteen je eigen mening wil geven, kun je daar beter mee beginnen. Het zou mooi zijn als je partner jou dna eerst onderzoekende vragen stelt. Je kunt ook afspreken dat je allebei eerst je mening geeft en daarná overgaat tot het onderzoeken van ieders mening.

In dat onderzoek kun je elkaar bevragen op achter-en onderliggende gevoelens en argumenten. Oók als je misschien denkt dat allemaal al te weten. Want het is maar de vraag of jouw invulling klopt. We zien in relatietherapie heel vaak, dat stellen wel dénken elkaar door en door te kennen, maar dat dat bar tegenvalt.

Begrip opbrengen voor elkaar

Vervolgens zal het vaak nodig zijn om te proberen je partner te begrijpen. Waarbij het belangrijk is om je te realiseren dat elkaar begrijpen niet hoeft te betekenen dat je het met elkaar eens bent. Ik kan bijvoorbeeld begrijpen dat je geen zin hebt om mee te gaan naar mijn ouders. Maar daarom hoef ik het daar nog niet mee eens te zijn! Als ik je echter zeg dat ik je begrijp, erken ik daarmee wel jouw gevoel. En dat geeft vaak al lucht. Vervolgens zijn we er dan echter nog niet. We moeten dan nog samen bespreken hoe we nu met die twee verschillende wensen of ideeën omgaan.

je eigen referentiekader loslaten
Soms moet je je eigen referentiekader loslaten om elkaar te kúnnen begrijpen. En dat is nog niet zo eenvoudig. Zo hadden we bijvoorbeeld laatst iemand die vond dat iemand anders helpen vóór je eigen belang ging. Hij was te laat thuis gekomen om samen nog naar een concert te gaan, omdat iemand zijn hulp vroeg. Zijn partner was woedend en voelde zich verwaarloosd. Beiden moesten zich in elkaar verplaatsen om te begrijpen waarom de één die keuze had gemaakt en de ander zo boos was.

je kwetsbaar opstellen
Vaak ook moet je je kwetsbaar opstellen. aan je partner vertellen wat je gevoelens zijn. toegeven dat je iets niet goed hebt gedaan. Uitleggen vanuit welke angst of boosheid je iets gedaan hebt. Kortom: je laten zien! jezelf blootgeven! Ook dat is niet voor iedereen altijd even eenvoudig. Sommige mannen voelen zichzelf dan klein worden. Als ze daarvoor zichzelf opgeblazen hebben, kan dat kloppen. In je kwetsbaarheid laat je jezelf namelijk zien zoals je bent, zonder muur, zonder opgepoetste tierlantijnen. Als je dat doet, zul je merken dat jullie gesprek een heel ander toon krijgt. En dat je partner je dan opeens veel beter kan begrijpen.

het tempo vertragen
Een ander noodzakelijk punt is dat jullie het tempo vertragen. Ieder heeft tijd nodig om het gehoorde te laten bezinken. En om vervolgens na te denken en te voelen wat hij/zij zelf wil antwoorden. Als een gesprek te snel gaat, moet je al nadenken over je antwoord, terwijl je nog aan het luisteren bent! Dan kun je niet goed luisteren.
Dus neem de tijd. Het is niet erg als er stiltes vallen. Jaag elkaar niet op. Zorg dat je achterover gaat zitten. Ontspan!

Geen alcohol
Tenslotte een misschien wat truttig advies, maar toch: Gebruik geen alcohol tijdens dit soort gesprekken! Alcohol ontspant weliswaar, maar ontremt ook. En dat maakt het moeilijker om het geduld op te brengen om naar elkaar te luisteren en elkaar te respecteren. Als je al wil drinken: doe dat dan na afloop als jullie er samen goed uit gekomen zijn!

Samen een oplossing vinden

Als beide partijen elkaar begrijpen, kunnen ze tenslotte  samen op zoek gaan naar een manier te vinden om met die verschillen om te gaan.

van mening blijven verschillen
Soms kunnen verschillen rustig naast elkaar blijven bestaan. Je hoeft alleen maar tegen elkaar te zeggen: oké, dan verschillen we hierover dus van mening. Bijvoorbeeld: als je allebei op een andere politieke partij wil stemmen, dan is dat in principe geen probleem. Het kan zijn dat je dat niet leuk vindt of dat je het niet eens bent met de keuze van je partner. Maar jullie zijn nu eenmaal verschillende mensen met eider eigen stemrecht.

de ene mening beter vinden
Het wordt lastiger als jullie bijvoorbeeld van mening verschillen over hoe laat de kinderen naar bed moeten of wanneer je samen op vakantie gaat. Dáár moet één uitkomst uitkomen.  Om een goede afweging te kunnen maken is het daarom ook belangrijk dat jullie goed elkaars overwegingen kennen. Zodat je alle facetten mee kunt nemen in die uitkomst.

In dat hele proces kan het zijn dat de mening van de één in dit geval toch beter blijkt dan die van de ander. Als jullie dat allebei vinden, ga je dus voor de mening van die ene. Het is belangrijk dit niet als een persoonlijke overwinning te zien. Het gaat namelijk niet om de overwinning maar om de inhoud van die mening.

Tot een win-win komen
Het mooiste is als je in gesprek met elkaar samen tot een nog betere oplossing komt, dan ieder voor zich bedacht had. Soms is dat de optelsom van beide meningen. Bijvoorbeeld: de één wil uit eten en de ander naar de film. Jullie besluiten om beide te doen.

Soms echter kom je al pratend echter tot iets heel nieuws. Misschien ontdekken jullie bijvoorbeeld dat je veel meer tijd samen door wil brengen en besluit je er een weekendje-weg van te maken. Of realiseren jullie je dat je eigenlijk geen geld hebt om uit te gaan en komen jullie tot het idee om een avondje uit in eigen huis te organiseren! (Aanrader: alle eventuele kinderen laten logeren bij vriendjes, samen lekker koken, je aankleden alsof je uit gaat, eten met kaarsjes en lievelingsmuziekje aan).

Compromis
Als je niet tot een win-win komt en ook niet tot overeenstemming over één van beide meningen, blijft er niets anders over dan een compromis. In een goed compromis kunnen beide partners zich vinden. In elke relatie moeten voortdurend compromissen gesloten worden. Dat kan niet anders, want jullie zijn verschillende mensen. Goed compromissen kunnen sluiten is dan ook één van de belangrijkste vaardigheden van partners!

Conclusie

Dus verschil van mening is prima. Zolang je ervoor zorgt daar niet met elkaar over in discussie te gaan. Zoek in plaats daarvan de dialoog.

Discussie met je partner is taboe.

_____________________________________________________

Marike de Valk is Gestalttherapeut en geeft individuele, relatie- en gezinstherapie in Beuningen bij Nijmegen samen met haar collega Wilfried Sluys. Op haar site: https://www.mv-gestalttherapie.nl legt ze haar werkwijze uit. In haar blog (https://www.relatietherapie-nijmegen/blog/) schrijft ze over alles wat met partner- en gezinsrelaties te maken heeft. Ze geeft daar ook lezingen over. Ze is te bereiken via het contactformulier op haar sites of via 024-6751742. Hier kun je je gratis abonneren op haar blogabonneer op blog.