Marike de Valk

Relatietherapie Nijmegen (Beuningen)

Maand: januari 2012

Kritiek in de relatie

We horen vaak binnen de relatietherapie de vrouw verzuchten: ”Als ik gewoon vertel wat ik me opvalt, volgens mij nog niet eens met kritiek erin, dan reageert hij soms al alsof hij door een wesp gestoken wordt.”

Het fenomeen komt zo vaak voor, dat ik eens extra stil ben gaan staan bij wat er dan toch gebeurt. Ik vroeg me af: “Hoe komt het toch dat mannen zo slecht tegen kritiek lijken te kunnen? Wat maakt dat zij zo heftig daarop kunnen reageren?”

In deze post wil ik het thema kritiek dus meer vanuit de man belichten. (Lees voor het belichten van de rol hierin van de vrouw mijn andere posts: Vrouwen en kritiek en Kritiek op je partner.)

Adrenaline bij mannen

Wat me steeds opviel, was de aard van de uitdrukkingen van de vrouwen, als ze hierover vertelden. Ze verwoordden vaak een heftige reactie van hun partner: ”Door een wesp gestoken” , ”Dan schiet hij uit zijn slof”, of: ”Dan wordt hij opeens woedend”. Ook de mannen zelf gaven aan dat ze dan zó kwaad konden worden, alsof het ineens in hen oplaaide.

Kennelijk betrof het dus vaak een heftige, impulsieve reactie van de mannen op iets wat de vrouw zei. Alsof opeens de adrenaline omhoog schoot, een biologische reactie, die ontstaat als er gevaar dreigt. Wát is er dan voor mannen zo gevaarlijk als vrouwen kritiek geven?

Zelfkennis

Daarnaast ging ik eens letten en doorvragen op de kritiek die mannen aan hun partners geven. Die bleek er regelmatig ook niet om te liegen. Als het om kritiek op gedrag gaat, lijken mannen daarin niet voor vrouwen onder te doen.

Er bleek echter ook een verschil: vrouwen waren meestal niet verbaasd over de kritiek die ze kregen. Ze wisten meestal meteen welk deel van de kritiek ze terecht vonden en waar ze vonden dat manlief overdreef. In veel gevallen bleken ze al lang zelf nagedacht te hebben over datgene wat hun partner aankaartte. Ze kenden zichzelf al op dat gebied.

In de situaties waarin dat zichtbaar níet het geval was, reageerden ze echter net zo heftig als hun partner. Een stukje van mijn puzzel bleek dus te gaan over of de gewraakte opmerking iets betreft dat de ander zich al bewust is. Hoe onbewuster, hoe heftiger de reactie.

Schaduw

Ik realiseerde me dat ik dit fenomeen eigenlijk al kende. In mijn Gestalttherapie-opleiding heb ik geleerd dat mensen erg heftig kunnen reageren als je iets uit hun ”schaduw” aan het licht brengt. En ”schaduw” staat dan voor alles wat je niet onder ogen durft of wilt zien. Eigenschappen bijvoorbeeld die je niet aan jezelf toegeeft of ontkent. Meestal omdat je zelf een erg negatief oordeel hebt over die kant van jezelf.

Meestal weet je nog wel érgens dat die verborgen behoeften of gedachten er zijn, maar ze krijgen absoluut geen bestaansrecht van je. Vaak zijn dat negatieve eigenschappen, maar het kan in principe alles zijn, dat je nog niet of niet helemaal tot je bewustzijn door wilt laten dringen.

Betrapt voelen

Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat je vindt dat je zeer milieuvriendelijk moet handelen, maar op een feestje gebruik je voor het gemak toch plastic bekertjes. Als iemand daar een opmerking over maakt, kun je daar heel boos of gekwetst op reageren. Zo van:”Is dat nu het enige wat die persoon over jouw feest te melden heeft?” Je schuift de feedback weg en gooit het – ook in jezelf – over een andere boeg.

Of je bent aan het lijnen en koopt op een gegeven moment bij een benzinestation toch een reep chocola en eet die stiekem op. Als je vrouw later de wikkel vindt, kun je – zelfs als ze alleen maar zegt:”Hé, heb je een reep gekocht?” – al een woedende opmerking maken.

Eigenlijk gaat het dan dus steeds over situaties waarin je je betrapt voelt. hoe heftiger de reactie, hoe meer je je waarschijnlijk betrapt voelt.

Heftig reageren op blinde vlek

In de andere blogpost over vrouwen en kritiek beschreef ik hoe mannen moeite hebben met kritiek op zaken, die ze zelf al zien. Ze willen dat niet nog eens ingewreven krijgen. Nu heb ik dus nog een andere reden gevonden: als alle mensen hebben mannen natuurlijk óók moeite hebben met kritiek op zaken, die ze nog níet onder ogen zien.

Dus mannen reageren zo heftig als de kritiek hun blinde vlek raakt. Voor vrouwen geldt hetzelfde. Alleen doen vrouwen meer aan zelfonderzoek en zijn ze meer gewend aan kritiek, nl van zichzelf. Daardoor weten ze meer over zichzelf, voelen zich minder vaak betrapt en reageren dus minder vaak net zo heftig als mannen.

Waarbij aangetekend, dat er gelukkig ook mannen zijn die wél veel aan zelfreflectie doen en vrouwen die dat helaas níet doen.

______________________________________________________
Marike de Valk is Gestalttherapeut en geeft individuele, relatie- en gezinstherapie in Beuningen bij Nijmegen samen met haar collega Wilfried Sluys. Op haar site: https://www.mv-gestalttherapie.nl legt ze haar werkwijze uit.
In haar blog (https://www.relatietherapie-nijmegen/blog/) schrijft ze over alles wat met partner- en gezinsrelaties te maken heeft. Ze geeft daar ook lezingen over. Ze is te bereiken via het contactformulier op haar sites of via 024-6751742.

Hier kun je je abonneren op haar blogabonneer.

 

Scheiden of blijven (2)

Alle gevoelens toestaan

Deze vervolgpost over ”Scheiden of blijven?” beschrijft situaties, waarin de ene partner zich ontzettend gekwetst of niet gezien of verraden voelt door het gedrag van de ander. Zo erg, dat de vraag naar: ”Scheiden of blijven?” op tafel ligt. Het gaat hier over situaties waarin een partner bijvoorbeeld vreemd gegaan is, of verslaafd is aan werk, alcohol, drugs, gokken, porno, seks. Het gaat over liegen, gebrek aan aandacht of intimiteit, over voortdurende kritiek. Over partners met gezondheidsproblemen, die slecht voor zichzelf zorgen. Het gaat over alle situaties, waarin de ene partner zich expliciet benadeeld voelt door het gedrag van de ander en dat niet langer vol denkt te houden.

In mijn vorige post schreef ik dat de eerste opdracht is dat de gekwetste partner àlle gevoelens erkent. Dus naast de boosheid en het verdriet óók gevoelens van liefde en verbondenheid erkent. Naast het gevoel:”Dit is écht over mijn grens!” ook het gevoel van:”Eigenlijk wil ik hem/haar niet kwijt!” Al die gevoelens bestaan namelijk en komen naast elkaar of in afwisseling van elkaar voor. Het onderdrukken van één van die gevoelens om daarmee de keuze van scheiding makkelijker te maken, zal op de lange duur tot spijt en schuldgevoel leiden.

Met de erkenning van de nog resterende liefde of verbondenheid keur je niet het gedrag van je partner goed. Je zegt niet dat het niets voorstelt. Je erkent alleen dat je nog om de je partner geeft. Al is dat wellicht niet op de manier die je zou willen.

Natuurlijk geef je je partner hoop, als je die positieve gevoelens ook benoemt. En we zien vaak dat de partner, die wil scheiden, de ander geen hoop meer wil geven. En daarom zichzelf maar afsluit voor die positieve gevoelens. Daarmee doe je echter jezelf, je partner en de relatie tekort. De positieve gevoelens zijn óók belangrijk. Is het niet voor een eventuele doorstart, dan toch voor een zo goed mogelijke scheiding.

Gevoelens en gedrag onderzoeken

Naast al die gevoelens heb je natuurlijk ook nog je verstand. En dat verstand heb je in dit ingewikkelde proces van scheiden of blijven, net zo hard nodig. Met je verstand kun je die gevoelens onderzoeken. En ook het gedrag dat daar uit voortgekomen is.

Dus je bent er nog niet met het toelaten van je gevoelens. Je moet ook bereid zijn om die gevoelens te onderzoeken. Wat maakt eigenlijk dat je je zo gekwetst voelt? Heeft het kwetsende gedrag van je partner wel de bedoeling om jou te kwetsen? Of maak je het veel persoonlijker dan het is? En hoezo láát je je kwetsen? Waarin raakt de ander jou dan precies? En wat zegt dat over jouzelf?

Welke waarden en normen zijn er bij jou in het geding? En welke bij je partner? En zijn dat oude ingeslikte waarden en normen, die misschien aan een update toe zijn? Of zijn ze echt heilig voor je? Sta je er nog steeds achter?

Zit er onder je boosheid of kwetsuur misschien angst? En zo ja, wat zorgt er dan voor dat je niet je angst benoemt, maar alleen boos of gekwetst reageert? En waar ben je dan precies bang voor?

Zelfonderzoek

Ook de grensoverschrijdende partner moet iets doen: hij/zij moet de wil hebben om zichzelf onder de loep te nemen en zich af te vragen:”Ik weet dat ik mijn partner heel veel verdriet doe met mijn gedrag. Ik erken dat het grensoverschrijdend is, minstens in de beleving van mijn partner. Wat biedt mijn gedrag me? Waarom ga ik vreemd, lieg ik, ben ik verslaafd, respecteer ik de grenzen van mijn partner niet? Wat zijn mijn eigen grenzen? Vind ik ook dat ik díe overschrijd? Wat vind ik zelf van mijn gedrag? Waarom doe ik wat ik doe? Welke behoeften worden door mijn gedrag vervuld? En kan ik hier eerlijk en open met mijn partner over praten?”

Nooit terug naar het oude

Als je na lange jaren op de automatische piloot geleefd te hebben, opeens verliefd wordt en alles in je weer gaat stromen, als je het gevoel hebt dat je eindelijk weer leeft…. dan wil je niet zomaar terug in het hok van de sleur. Dan heb je het gevoel dat je doodgaat als je die verliefdheid op moet geven. Dat wil je niet, ook al zie je het verdriet van je partner. Daar heb je gelijk in: het kan niet de bedoeling zijn om terug te keren naar het oude, want dan kun je de herhaling voorspellen.

Het gaat om het vinden van een nieuwe manier van met elkaar omgaan, waarin het tussen jullie beiden weer gaat stromen.

Erkennen van verslaving

Als je partner zegt dat jouw verslaving aan alcohol, drugs, porno, gokken e.d.  de relatie bedreigt en je vindt dat zwaar overdreven, dan zul je bereid moeten zijn om eerlijk naar jezelf te kijken. Welke definitie je er ook op plakt, kennelijk vormt jouw omgaan met  alcohol e.d. een groot probleem in jullie relatie. Dus als je de relatie in stand wil  houden, zul je bereid moeten zijn om je gedrag eerlijk te onderzoeken en eventueel voor te leggen aan een onpartijdige deskundige.

Slecht omgaan met je gezondheid

Als je slecht omgaat met je gezondheid, raakt dat in een relatie niet alleen jezelf. Jouw gezondheid is ook belangrijk voor je partner en je kinderen. Steeds vaker krijgen we stellen,  waarbij dit een issue is. Meestal heeft de ene partner dan al een serieus en gediagnosticeerd gezondheidsprobleem, als bijvoorbeeld hartfalen, suikerziekte, klachten aan de luchtwegen. En meestal is deze partner dan niet bereid tot het aanpassen van zijn of haar leefstijl. Hij of zij blijft roken, slecht eten, onvoldoende bewegen. Tot angst en wanhoop van de andere partner.

Vaak ontstaat hier strijd. De gezonde partner wordt een soort gezondheidspolitie en de ongezonde partner gaat in verzet. De machtsstrijd is geboren.

Tot het moment dat de gezonde partner in wanhoop zegt:”Ik wil niet meer voortdurend in angst leven. Ik wil niet langer getuige zijn van jouw aftakeling. Ik wil er ook niet verantwoordelijk voor zijn. Misschien moeten we maar scheiden.”

”Zo ben ik nu eenmaal’!’

Misschien zegt zij dat ze je ervaart als zo ontzettend gesloten, dat ze er gek van wordt. Misschien zegt hij, dat hij gek wordt van je voortdurende kritiek.

Of klaagt zij dat je nooit tijd voor haar hebt en altijd aan het werk bent. En voelt hij zich buitengesloten omdat je voortdurend met de kinderen of met je familie of met vriendinnen bezig bent en niet met hem. Zo zijn er talloze voorbeelden te noemen, die je niet af kunt doen met: ”Zo ben ik nu eenmaal!”

In een relatie gaat het over samenleven. Je hebt met elkaar te maken, je komt elkaar tegen. Je schuurt en schaaft je aan elkaar. En daar kun je van leren, daar kun je aan groeien. Als je zegt:”Zo ben ik nu eenmaal”, gooi je de deur dicht. Dan stagneer je de groei, zowel van jezelf als van jullie relatie.

Kritiek serieus nemen

Kritiek van je partner dien je serieus te nemen en te onderzoeken. Altijd. Tot jullie er samen uit zijn. En helemaal als het op een scheiding dreigt uit te lopen.

Helaas nemen veel partners de kritiek van hun partner pas serieus als het te laat is. Ze hebben tot dan toe steeds gedacht:”Het gaat wel weer over. Iedere relatie heeft wel eens wat.”  Ze hebben de kritiek gebagatelliseerd. Tot het (bijna) te laat is.

Interactie

En uiteraard speelt bij alle problemen de interactie tussen jou en je partner een rol. Beide partners zullen bereid moeten zijn om ook naar die interactie te kijken en te onderzoeken hoe het gedrag van de één het kwetsende gedrag van de ander oproept of bevordert en vice versa. Wat er ook aan de hand is, van beide partners wordt de bereidheid gevraagd om zichzelf én hun interactie serieus te onderzoeken. En net zo lang oplossingen of ander gedrag uit te proberen, tot je allebei tevreden bent.

Echte reden voor scheiden

Voor ons als relatietherapeuten geldt daarom de vuistregel:

pas als

  • beide partners serieus zichzelf en hun gedrag hebben onderzocht,
  • beiden geëxperimenteerd hebben met nieuw gedrag en gepoogd hebben om de niet meer werkende patronen in de relatie serieus om te buigen,
  • beiden creatief naar andere manieren van met elkaar omgaan hebben gezocht,

pas als dat allemaal niet blijkt te werken, pas dán heb je een echte reden tot scheiding.

Bij alle vormen van huiselijk geweld kan het echt verstandiger zijn om de relatie te verbreken, minstens tijdelijk, om uit de geweldsspiraal te komen. En in ieder geval moet je dan meteen hulp gaan zoeken.

_____________________________________________________
Marike de Valk is Gestalttherapeut en geeft individuele, relatie- en gezinstherapie in Beuningen bij Nijmegen samen met haar collega Wilfried Sluys. Op haar site: https://www.mv-gestalttherapie.nl legt ze haar werkwijze uit.
In haar blog (https://www.relatietherapie-nijmegen/blog/) schrijft ze over alles wat met partner- en gezinsrelaties te maken heeft. Ze geeft daar ook lezingen over. Ze is te bereiken via het contactformulier op haar sites of via 024-6751742.

Hier kun je je gratis abonneren op haar blogabonneer.

Scheiden of blijven (1)

Veel stellen komen in relatietherapie met die vraag: Moeten we scheiden of bij elkaar blijven? Kunnen we elkaar nog terugvinden, is het vertrouwen nog te herstellen, de liefde terug te vinden of gaan we uit elkaar?

Een antwoord op deze vraag is nooit te geven door ons als relatietherapeuten. We kunnen partners alleen helpen in hun zoektocht om dat antwoord te vinden. En het vinden van het echte antwoord vraagt lef. Lef, moed om lastige feiten onder ogen te zien.

Als je partner over je grens gaat…

Zo zijn er heel wat partners, die altijd hebben gezegd: ”Als mijn man/vrouw vreemd gaat, dan is dáár het gat van de deur!” Ze zijn ervan overtuigd dat vreemdgaan ”the limit”  is.

Op het moment dat de situatie zich inderdaad aandient, ervaren ze schrik, woede, pijn en vernedering, gekwetstheid. Maar tot hun ontsteltenis ervaren ze al snel ook nog iets anders. Ze voelen dat ze hun partner eigenlijk niet kwijt willen. Ondanks dat ze niet weten of en hoe ze met hem/haar verder kunnen leven. Ze belanden in een heftige en uitputtende innerlijke strijd.

En deze innerlijke strijd kan naar aanleiding van allerlei gebeurtenissen ontstaan. De innerlijke strijd komt niet alleen voor na vreemdgaan, maar n.a.v. allerlei situaties, die je heftig raken.

Eigenlijk is het een strijd tussen de liefde enerzijds en een heel palet aan beelden, verwachtingen, waarden en normen anderzijds. Want mág je van jezelf nog houden van iemand, die jou belazerd heeft?  Die verslaafd raakt? Die geweld gebruikt? Die op welke grote of kleine manier dan ook voortdurend lijnrecht tegen jouw waarden en normen ingaat, tegen je gevoel van rechtvaardigheid, tegen je ethiek?

Hoe lang ga je door?

Hoe lang kun je doorgaan met over je hart strijken, geloven dat het anders zal worden? Word je op den duur niet een karikatuur van jezelf? Wanneer is de maat vol? Blijf je wel trouw aan jezelf als je dan toch nog bij je partner blijft? En hoe is dat voor de kinderen, welk voorbeeld geef jij, welk voorbeeld geeft een partner die steeds in de fout gaat? Kun je dat verantwoorden aan jezelf?  En aan je kinderen?

Er zitten zeer veel kanten aan deze zaak. Maar wat betreft de liefde is het simpel: het feit dat je je boos, gekwetst, verraden etc voelt, betekent dat er liefde in het spel is. Deze gevoelens zijn immers de keerzijde van de medaille die ”liefde” heet. De keerzijde van de kant met blijdschap, het vertrouwen, het geluk.

Liefde is onlosmakelijk

Liefde is: ook van elkaar blijven houden op momenten dat je elkaar níet leuk vindt. Niet alleen als het leven tegenzit, hoewel dat al lastig genoeg is. Nee, ook als je het gedrag van je partner verafschuwt.

Liefde is een committment, een Engels woord waar we geen goede Nederlandse vertaling voor hebben. Het woord ‘verplichting’ heeft een negatieve lading. ‘Verbinding’ klinkt misschien te vrijblijvend. Het woord ‘inzet’ gaat niet zozeer over wat het ís, maar meer over wat je dan te doen hebt. Committment gaat over het zodanig aangaan van een relatie, dat je daarop aanspreekbaar wil zijn.

Liefde is niet alleen maar een werkwoord is, zoals je tegenwoordig zo vaak leest. Liefde is een diep gevoel van je verbonden hebben aan de ander.

Het woord ”verbondenheid” komt misschien het dichtste bij: je bent verbonden met je partner. Door vele duizenden draadjes, die je samen gebreid hebt. Of je dat nu wil of niet. En dus kun je elkaar ook niet zomaar loslaten. Je kunt niet zomaar al die draadjes doorknippen, al die verbindinkjes in je hersenen die naar de ander leiden.

Ook al ben je boos of verdrietig, die ander zit in je systeem.

Liefde is: erkennen dat die ander bij jou hoort en dat je die verbinding zult beschermen en bewaken. Zoals je kind onlosmakelijk met je verbonden is, is je partner dat ook. Iedereen die ooit een relatie heeft verbroken, weet hoe lang dat pijn blijft doen. Ook – en dat vergeten we nog wel eens, maar leren alle volgende partners uit eigen ervaring – als je zelf die keuze hebt gemaakt.

Liefde en hechting

Is liefde dan hechting? Tegenwoordig wordt het woord hechting niet alleen voor de relatie tussen kinderen en ouders, maar ook tussen partners gebruikt. En inderdaad hecht je je aan je partner. Het verschil met liefde zit hem erin, dat hechting een onbewust proces is. Je hecht je bijna automatisch, als je lang met iemand optrekt.  Zelfs gevangenen en bewakers hechten zich aan elkaar, gijzelaars en gijzelnemers.

Liefde en verantwoordelijkheid

Waar hechting echter een onbewust proces is, is liefde een keuze. Je kiest ervoor om je aan elkaar te verbinden. En die keuze zet enerzijds het onbewust proces van hechting in gang. Maar doet anderzijds ook iets met je geweten. Een bewuste keuze maakt je verantwoordelijk. En dus zal de vraag: ”Scheiden of blijven?” ook altijd een beroep doen op je verantwoordelijkheidsgevoel. En als je die verantwoordelijkheid niet voldoende waarmaakt, zul je daar een schuldgevoel over krijgen. Naar je partner, naar je kinderen.

Je harnas uitdoen

Het is daarom om te beginnen belangrijk om die liefde, bestaande uit verbondenheid, hechting en verantwoordelijkheid, te erkennen. Hoe je er ook van baalt: je houdt van die man of vrouw en daarom heb je zo’n last van wat er gebeurt of gebeurd is.

Het is niet eenvoudig om die liefde te erkennen. Je hebt je daar immers van afgesloten om die pijn of dat verdriet maar niet te hoeven voelen. Maar door een muur te bouwen of je zelf  te harnassen, doe je jezelf óók pijn.  Een harnas beschermt je wel tegen de pijn van buiten, maar het schaaft aan de binnenkant….

Alle gevoelens toelaten

Daarmee is nog niet het antwoord gegeven op scheiden of blijven; soms is scheiden de oplossing ook al houd je nog van je partner, bv in situaties waar geweld niet te stoppen blijkt.

Maar voor het aangaan van het zoekproces naar het juiste antwoord op de vraag: ”Scheiden of blijven?” is de eerste stap dat je allebei àl  je gevoelens toelaat. Dus zowel de woede en teleurstelling als ook de liefde en het gehecht zijn aan je partner. Ook het verantwoordelijkheidsgevoel. Ook de schuldgevoelens. Kortom, voor een goed keuze proces heb je àlle gevoelens nodig. Elk gevoel is belangrijk en moet zijn eigen rol kunnen spelen, hoe lastig dat ook is.

 

Lees verder: Scheiden of blijven – 2

 

_____________________________________________________
Marike de Valk is Gestalttherapeut en geeft individuele, relatie- en gezinstherapie in Beuningen bij Nijmegen samen met haar collega Wilfried Sluys. Op haar site: https://www.mv-gestalttherapie.nl legt ze haar werkwijze uit.
In haar blog (https://www.relatietherapie-nijmegen/blog/) schrijft ze over alles wat met partner- en gezinsrelaties te maken heeft. Ze geeft daar ook lezingen over. Ze is te bereiken via het contactformulier op haar sites of via 024-6751742.

Hier kun je je gratis abonneren op haar blogabonneer.

 

 

 

 

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén