Marike de Valk

Relatietherapie Nijmegen (Beuningen)

Maand: oktober 2011

Is mijn partner egoïstisch?

Vind jij je partner egoïstisch?  Snap je absoluut niet dat hij nu niet aanvoelt hoe die afspraak bij jou over zal komen? Vind je dat zij altijd zo ontzettend weinig rekening met je houdt?

Je bent niet de enige. In onze praktijk voor relatietherapie horen we deze klacht vaak. De partner zit er dan boos of schuldbewust bij, maar snapt tegelijkertijd niet, waar het nu toch fout gaat. Hoezo heeft ze nu tóch opeens moeite met die afspraak? Waarom heeft ze dat toen niet meteen gezegd?  Als ze geprotesteerd had, had je best wat anders kunnen regelen!

Zij zucht: moet ze dan altijd alles uitspellen? Kan hij niet zélf bedenken hoe iets voor haar is? Ze had niets gezegd omdat er een discussie zou zijn ontstaan…. en ze heeft genoeg van al die discussies! Ze wil nu eindelijk dat hij uit zichzelf aan haar denkt!

Egoïstisch of zeurpiet?

De aanduiding hij/zij is hier volledig inwisselbaar. Deze situaties zijn niet gender-gebonden. En komen dus net zo goed bij hetero- als bij homo- of lesbische stellen voor.

Wat is hier aan de hand? Zijn al die partners egoïstisch? Zijn al die andere partners zeurpieten? Zo lijkt het wel als je naar ze luistert. Kennelijk raken bepaalde gedragingen de ander zeer diep en drukken op de bekende rode knop: de elkaar-veroordelende uitspraken zijn meestal niet van de lucht!

We zien dit patroon in de relatietherapie heel vaak. Uiteraard kunnen er verschillende dingen aan de hand zijn. Bij doorvragen ontdekken we echter vaak, dat beide partners uit verschillende gezinsculturen komen.

Ik-cultuur

De ene partner komt vaak uit een gezin, waar een ”ik – cultuur” heerst: ieder zorgt voor zichzelf. Waar iemand dat even niet redt, kan hij om hulp vragen en dan is er best wel iemand bereid om te helpen. Waar twee belangen botsen, is er even een clash, wordt er gediscussieerd en is er bereidheid om er samen uit te komen.

Het uitgangspunt is echter, dat ieder voor zichzelf opkomt. Je gaat er niet van uit dat iemand kan ruiken wat je nodig hebt, dus je vraagt om hulp. Je wacht niet tot je plek kríjgt van de ander, je neemt zelf je plek in. Het gezin is een verzameling individuen, ook wel ”los-zand-gezin” genoemd. De autonomie van ieder staat centraal. Het schort wel nogal eens aan de verbinding.

Wij-cultuur

De andere partner komt vaak uit een gezin met een ”wij-cultuur”: iedereen gaat voor het geheel van het gezin, voor het samen, voor de verbinding. Iedereen is op iedereen afgestemd en houdt voortdurend rekening met elkaar. Iedereen helpt elkaar ongevraagd. Ook laat ieder voortdurend het belang van de ander voorgaan.

Omdat iedereen dat doet, klopt de balans van geven en nemen meestal goed en valt niemand uit de boot. Iedereen is met elkaar verweven. We noemen zo’n gezin ook wel een ”kluwen-gezin”. Hier staat de verbinding met elkaar centraal. Het schort hier echter nog wel eens aan de autonomie van elk lid afzonderlijk.

In de pedagogiek is sprake van een continuüm aan gezinsculturen met het ”los-zand-gezin” aan het ene uiterste en het ”kluwen-gezin” aan het andere uiterste

Uitersten trekken elkaar aan

Ook al leven wij in een westerse, zogenaamd individualistische samenleving, toch komen wij veel ”wij-culturen” tegen, zowel in Noord Holland, als in Brabant/Limburg (wij werken in beide regio’s). Oost en west ontmoeten elkaar voortdurend! En vaak komen we beide culturen tegen binnen één stel: waarschijnlijk hebben ze elkaar immers gekozen omdat de tegenstelling zo aantrekkelijk is!

Beide culturen zijn legitiem, beide culturen hebben hun voor- en nadelen en in beide culturen kun je doorschieten. Het is prima om voor je zelf op te komen en mondig te zijn; het is ook prima om af te stemmen op de behoeften van een ander en daar wat voor over te hebben. Maar je kunt je voorstellen wat er gebeurt als iemand uit een wij-cultuur gaat samenwonen met iemand uit een ik-cultuur. Dat wil zeggen: na de periode van verliefdheid, want verliefdheid zorgt er nu eenmaal voor dat je heel erg op de ander gericht bent. In de verliefdheid zit iedereen tijdelijk in de ”wij- cultuur”.

Na die eerste mooie fase kan er het volgende gebeuren: partner A uit de ik-cultuur zorgt voor zichzelf, dus voor partner A. Partner B uit de wij-cultuur zorgt echter óók voor partner A. Partner A krijgt dus alle zorg en aandacht en B krijgt niets.

Vaak reageert partner B daar in eerste instantie op door zich aan te passen en nóg meer te gaan doen waar hij (of zij) goed in is: zorgen voor de ander. Na verloop van tijd gaat partner B echter zoveel missen dat hij impliciet boos wordt. En vanuit boosheid langzamerhand voor zichzelf op gaat komen. Maar omdat dit niet zijn gewone manier van doen is, moet hij extra kracht zetten. Die kracht kan hem juist extra egoïstisch doen overkomen.

Samengestelde gezinnen

Bij samengestelde gezinnen kunnen die verschillen vaak nog scherper naar voren komen, omdat niet alleen (meestal) beide partners verschillend zijn, maar ook hun kinderen! Dus ergert de één zich niet alleen aan de partner, maar ook aan diens kinderen en omgekeerd. De partner uit het kluwengezin vindt de kinderen uit het los-zand-gezin dan bijvoorbeeld erg egoïstisch. En constateert – terecht – dat zijn/haar eigen kinderen altijd aan het kortste eind trekken. De ander vindt juist dat de kinderen uit het kluwengezin wel wat meer voor zichzelf mogen leren opkomen!

Van elkaar leren

Belangrijk is om te beginnen om dit verschil in cultuur te erkennen en te stoppen met elkaar erom te veroordelen. Want met al die veroordelingen maak je de sfeer alleen maar slechter en ontstaat er nooit een gezonde verbinding.

Ook is het belangrijk om in te zien dat je van elkaar kunt leren. De partner uit de ik-cultuur kan leren om wat meer uit te gaan van verbinding. En de partner uit de wij-cultuur kan leren om stil te staan bij wat h/zij zélf wil en beter voor zichzelf op te komen.

Samen een eigen gezinscultuur bouwen

Want als stel zul je samen tot een eigen gezinscultuur moeten komen. Die noodzaak ben je waarschijnlijk ook al in het praktische vlak tegengekomen, toen je ging samenwonen. Daar dienden zich in het begin allerlei tegenstellingen aan:

Vouw je de handdoeken bijvoorbeeld op de manier van partner A of van partner B? Is ééns in de week stofzuigen genoeg, zoals A wil? Of om de andere dag zoals B wil? Laat je na het eten de afwas eerst staan om even lekker onderuit te zakken zoals A wil? Of ruim je eerst alles op en heb je dán pas rust, zoals B dat gewend was? Ik zou hier een oneindig aantal voorbeelden kunnen noemen. In al die situaties heb je met elkaar moeten overleggen of zonder afstemmen hoe je het zult doen. (Overigens merken we in relatietherapie ook vaak dat er bij veel stellen nog veel problemen over deze praktische dingen zijn en dat er te weinig overlegd en afgestemd wordt…)

Die noodzaak van overleg en afstemming is er dus echter ook op het sociale en emotionele vlak. Hoe houd je rekening met elkaar? En hoe kom je voor jezelf op? Het is natuurlijk het mooist om een mix te maken van het beste van beide culturen. En die mix ontstaat – uiteraard – enerzijds door er samen over te praten en te benoemen wat je belangrijk vindt. En anderzijds door regelmatig ook zonder woorden op elkaar af te stemmen!

_____________________________________________________
Marike de Valk is Gestalttherapeut en geeft individuele, relatie- en gezinstherapie in Beuningen bij Nijmegen amen met haar collega Wilfried Sluys. Op haar site: https://www.mv-gestalttherapie.nl legt ze haar werkwijze uit.
In haar blog (https://www.relatietherapie-nijmegen/blog/) schrijft ze over alles wat met partner- en gezinsrelaties te maken heeft. Ze geeft daar ook lezingen over. Ze is te bereiken via het contactformulier op haar sites of via 024-6751742.

Hier kun je je gratis abonneren op haar blogabonneer.

Gepest?

Richard schudde zijn hoofd. Nee, hij geloofde de goede bedoelingen van zijn vrouw niet. Ze had het duidelijk op hem gemunt. Hij was niet gek, hij wist heus wel wanneer mensen te vertrouwen waren en wanneer niet. En wat ze nu gedaan had, dat had ze bewust gedaan om hem in de zeik te zetten t.o.v. de kinderen. Zijn relatie met hun kinderen was toch al niet goed, dus nu kon hij het helemaal wel schudden. Onder zijn vasthoudendheid was voor ons een behoorlijk grote wanhoop voelbaar. We keken elkaar aan en wisten allebei wat we dachten: zou hij vroeger gepest zijn?

Kritiek ervaren als pesten

We komen ze veel tegen: cliënten die vroeger gepest zijn en daar onbewust last van hebben op allerlei manieren. Vaak zijn ze super alert, alsof het gevaar nog steeds onverwacht uit de hoek kon komen. Ook kan het zijn dat ze zich veel harder opstellen dan nodig is, omdat ze zich stellig hebben voorgenomen, dat ze zich nooit meer laten ‘piepelen’. Ze zijn door hun pestgeschiedenis allergisch geworden voor allerlei vormen van kritiek op  of verzet tégen hen. Dat kan grote problemen opleveren in relatie en/of gezin. Partners ontkomen er immers niet aan om af en toe kritiek op elkaar te hebben, en kinderen – met name pubers – verzetten zich per definitie tegen hun ouders. Niet zelden ervaren mensen, die vroeger gepest zijn, dit soort situaties opnieuw als pesten.

Overlevingsstrategie

Vaak kiezen gepesten elkaar, waarschijnlijk omdat ze in de beginfase van hun relatie veel herkenning bij elkaar vonden. Die herinnering lijkt ver weg als het in de relatie eenmaal fout is gegaan: ze ervaren binnen de kortste keren elkaar als pester. Hun lijf reageert automatisch zoals vroeger. Ze schieten in hun oude overlevingsstrategie. Ze kunnen ook vaak dezelfde paniek weer voelen. Hun stresssysteem is er als het ware op afgesteld.

Niet zelden werkt die overlevingsstrategie da precies weer averechts op hun partner. Partners drukken dan bij elkaar op hun rode knop.

Belangrijk is dan dat beide partners dit patroon gaan herkennen. Soms is de herkenning op zich voldoende om steeds opnieuw uit het patroon te stappen.

Soms zie je wel wat je doet, maar kun je er toch niet aan ontkomen. Het oude patroon is te sterk. Dan is het aan te bevelen om niet te lang te wachten met professionele hulp.

 

_____________________________________________________
Marike de Valk is Gestalttherapeut en geeft individuele, relatie- en gezinstherapie in Beuningen bij Nijmegen samen met haar collega Wilfried Sluys. Op haar site: https://www.mv-gestalttherapie.nl legt ze haar werkwijze uit.
In haar blog (https://www.relatietherapie-nijmegen/blog/) schrijft ze over alles wat met partner- en gezinsrelaties te maken heeft. Ze geeft daar ook lezingen over. Ze is te bereiken via het contactformulier op haar sites of via 024-6751742.

Hier kun je je gratis abonneren op haar blogabonneer.

Trouw

Rob heeft maandenlang een geheime, buitenechtelijke relatie met Angela. Hij leeft schijnbaar zonder enige moeite in twee werelden. 
Zijn vrouw Nienke en hij hebben echter de afspraak dat ze het elkaar meteen zullen vertellen als ze verliefd worden op iemand anders.

Liegen erger dan vreemdgaan

Als Nienke dan ook ontdekt dat Rob haar bedriegt, is ze ongelooflijk geschokt. Het liegen vindt ze eigenlijk nog erger dan het vreemdgaan op zich.
Rob is erg geschrokken van haar heftige reactie, maar ook van zichzelf. Het is alsof hij wakker wordt uit een droom. Hij realiseert zich nu pas, hoe hij Nienke buitenspel heeft gezet. Hij heeft hun afspraak letterlijk weggedrukt. Hij heeft gewoon geweigerd om erbij stil te staan. Hij wist van zichzelf niet dat hij zo egoïstisch kon zijn. Daarnaast is hij heel bang om Nienke kwijt te raken.

Contact verbreken met derde

Nienke eist van hem dat hij elk contact met Angela à la minute verbreekt. Hij begrijpt haar boosheid en verdriet, maar weigert. Hij wil Angela zien en spreken om haar de situatie uit te leggen en de relatie te verbreken. Hij vindt dat zij het niet verdient om zonder een woord aan de kant gezet te worden. Ook zij zal woedend en verdrietig zijn. 

Nienke is woedend dat hij met Angela wel rekening kan houden en niet met haar. Ze vindt dat hij haar maar een mailtje moet schrijven en ze wil die mail zelf lezen. Ze dreigt hun relatie te verbreken als hij dat niet doet.

Normen en waarden

Rob legt haar uit, dat hij – nu hij inziet hoe egoïstisch hij geweest is – niet nog een keer zijn eigen waarden en normen kan verloochenen. Hij toont begrip voor Nienke en wil hij met Nienke overleggen wanneer hij dat zal doen en waar. Hij voelt zich erg schuldig dat hij er zo’n puinhoop van gemaakt heeft. Van nu af wil hij echter zichzelf recht in de ogen kunnen kijken.

Nienke kan wel voelen dat hij het meent. Tegen alle oordelen van haar vriendinnen in gelooft ze niet dat Rob nog een keer naar Angela wil om opnieuw vreemd te gaan. Het kost haar heel veel moeite, maar vreemd genoeg ontdekt ze dat ze ook ergens blij is dat Rob hierin stand houdt. Misschien is de oude Rob toch niet helemaal verdwenen… 

Trouw aan jezelf

‘Trouw aan de ander kan soms botsen met trouw aan jezelf. Het is belangrijk om de belofte van trouw niet te zien als een slot, waarmee je vastligt aan de ketting van de ander. Dat je je partner soms pijn doet, als je trouw blijft aan jezelf, is onvermijdelijk.’

Deze uitspraak geven we stellen vaak mee. Trouw aan de ander stelt immers niets voor als je daarmee jezelf verloochent. Dan krijgt die ander wel jouw trouw, maar niet meer jou. Als je ontrouw wordt aan jezelf, word je onecht. En dus moet je soms iets doen of laten waarvan je weet, dat je je partner daar pijn meedoet.

Niet dat het zo gemakkelijk is om eerlijk te ontdekken waar die trouw aan jezelf in het geding is. Trouw aan jezelf heeft namelijk niets te maken met zomaar toegeven aan elke behoefte die in je opkomt. Rob volgde bijvoorbeeld wel zijn behoefte, maar bleek daarin niet alleen ontrouw te zijn aan Nienke, maar ook aan zichzelf.

Trouw aan jezelf betekent echter ook niet dat je dan maar geen rekening meer hoeft te houden met je partner. Als Rob Nienke niet ”uit zijn systeem” had gegooid, had hij wellicht een andere keuze gemaakt. Als hij Nienke op de hoogte had gesteld van zijn gevoelens,  hadden ze het er samen over kunnen hebben en kunnen onderzoeken wat er aan de hand was.

Stilstaan bij jezelf én bij je partner

Bij trouw zijn gaat het erom dat je bij elke keuze eerst goed voelt wat je zelf wil. Daarná vraag je je heel serieus af wat een en ander voor je partner zal betekenen. Je staat dus ook serieus stil bij zijn/haar behoeften en gevoeligheden. En in dat licht neem je je besluit. Je hebt dan vier mogelijkheden:

  1. je kiest voor jezelf.
  2. je kiest voor je partner
  3. je overlegt samen en komt tot een compromis
  4. je overlegt samen en komt tot een win-win.

In alle gevallen is het belangrijk dat de uiteindelijke keuze voelt als trouw aan jezelf én aan de situatie. De keuze is dan in overeenstemming met je geweten en klopt met je eigen waarden en normen.

Met zijn eerste keuze volgde Rob wel zijn gevoel, maar luisterde hij niet naar de stem van zijn geweten. Met zijn laatste keuze, om de relatie met Angela in gesprek af te ronden en haar niet opeens te dumpen, blijft Rob wél trouw aan zichzelf. Dat is pijnlijk voor Nienke, maar het vervult haar ook met nieuw respect voor hem én met hoop.

Een partner kan de pijn of teleurstelling van een ‘trouw-aan-jezelf”-keuze meestal beter dragen, als z/hij zich gehoord voelt én als de authenticiteit van het besluit voelbaar is. Op zo’n moment kunnen beide partners samen boven hun ego uitstijgen.

_____________________________________________________
Marike de Valk is Gestalttherapeut en geeft individuele, relatie- en gezinstherapie in Beuningen bij Nijmegen samen met haar collega Wilfried Sluys. Op haar site: https://www.mv-gestalttherapie.nl legt ze haar werkwijze uit.
In haar blog (https://www.relatietherapie-nijmegen/blog/) schrijft ze over alles wat met partner- en gezinsrelaties te maken heeft. Ze geeft daar ook lezingen over. Ze is te bereiken via het contactformulier op haar sites of via 024-6751742.

Hier kun je je gratis abonneren op haar blogabonneer.

 

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén