Archive for the 'Uncategorized' Category

In mijn vorige post schreef ik dat de eerste stap bij de belangrijke vraag: ”Scheiden of blijven?” is dat de gekwetste partner zijn /haar gevoelens van liefde erkent en zichzelf toestemming geeft om eigenlijk de ander niet kwijt te willen, ondanks alles wat er gebeurd is. Daarmee keur je niet het gedrag van je partner goed, zeg je niet dat het niets voorstelt en vergeef je ook nog niet zomaar. Je zegt alleen dat je liefde zo groot is, dat je de relatie nog een kans wil geven.

Ook je partner moet iets doen: hij/zij moet de wil hebben om zichzelf onder de loep te nemen en zich af te vragen:”Wat heb ik gedaan of wat ben ik aan het doen? Ik weet dat ik mijn partner kwets. Is datgene wat ik doe of nastreef werkelijk van zo’n existentieel belang dat ik dat aan mezelf kan verantwoorden? Moet ik dat doen om trouw te blijven aan mezelf en is helaas de onvermijdelijke bijwerking dat ik mijn partner kwets?”

Het antwoord op deze vraag is niet eenvoudig te geven. Als je erg gesloten bent en moeilijk praat, terwijl je partner snakt naar intimiteit, dan weet je eigenlijk niet goed wat een verandering voor jou gaat betekenen. Vaak weet je niet eens hóe je moet veranderen. Je kunt echter wel de bereidheid daartoe uitspreken en op zoek gaan naar hulp.

Als je na lange jaren op de automatische piloot geleefd te hebben, opeens verliefd wordt en alles in je weer gaat stromen, als je het gevoel hebt dat je eindelijk weer leeft…. dan wil je niet zomaar terug in het hok van de sleur. Dan heb je het gevoel dat je doodgaat als je die verliefdheid op moet geven. Dan is het belangrijk om je te realiseren dat het voor jullie allebei nu net niet de bedoeling moet zijn om terug te keren naar het oude, want dan kun je de herhaling voorspellen.

Als je partner zegt dat jouw verslaving aan alcohol, drugs, porno, gokken e.d.  de relatie bedreigt en je vindt dat zwaar overdreven, dan zul je bereid moeten zijn om eerlijk naar jezelf te kijken: welke definitie je er ook op plakt, kennelijk vormt jouw omgaan met  alcohol e.d. een groot probleem in jullie relatie. Dus als je de relatie wilt  houden, zul je bereid moeten zijn om je gedrag eerlijk te onderzoeken en eventueel voor te leggen aan een onpartijdige deskundige.

En uiteraard speelt bij alle problemen de interactie tussen jou en je partner een rol. Beide partners zullen bereid moeten zijn om ook naar die interactie te kijken en te onderzoeken hoe het gedrag van de één het kwetsende gedrag van de ander oproept of bevordert en vice versa.

Voor ons als relatietherapeuten geldt daarom de vuistregel: pas als beide partners serieus zichzelf en hun gedrag hebben 0nderzocht, als beiden geexperimenteerd hebben met nieuw gedrag en gepoogd hebben om de niet meer werkende patronen in de relatie serieus om te buigen, pas als er creatief naar andere manieren van met elkaar omgaan is gezocht, pas als dat allemaal niet blijkt te werken, pas dán heb je een echte reden tot scheiding.

(NB Situaties waarin geweld plaats vindt, of waar sprake is van ernstige psychiatrische problematiek, vragen uiteraard een aangepaste benadering).

Veel stellen komen in relatietherapie met die vraag: kunnen we elkaar nog terugvinden, is het vertrouwen nog te herstellen, de liefde terug te vinden of gaan we uit elkaar?

Een antwoord op deze vraag is nooit te geven door ons als relatietherapeuten. We kunnen partners alleen helpen in hun zoektocht om dat antwoord te vinden. En het vinden van het echte antwoord vraagt lef. Lef, moed om lastige feiten onder ogen te zien.

Zo zijn er heel wat partners, die altijd hebben gezegd: ”Als mijn man/vrouw vreemd gaat, dan is dáár het gat van de deur!” Ze zijn ervan overtuigd dat vreemdgaan ”the limit”  is. Maar op het moment dat de situatie zich inderdaad aandient, ontdekken ze tot hun ontsteltenis dat ze, naast alle schrik, woede, pijn en vernedering ook nog diepweg iets anders voelen: dat ze hun partner eigenlijk niet kwijt willen, maar van de andere kant ook niet weten of en hoe ze met hem/haar verder kunnen leven. Ze belanden in een heftige en uitputtende innerlijke strijd.

En deze innerlijke strijd kan naar aanleiding van allerlei gebeurtenissen ontstaan. De innerlijke strijd komt niet alleen voor na vreemdgaan, maar ook n.a.v. allerlei andere situaties, die je heftig raken. Eigenlijk is het een strijd tussen de liefde enerzijds en een heel palet aan beelden, verwachtingen, waarden en normen anderzijds. Want mag je van jezelf nog houden van iemand, die jou belazerd heeft?  Die verslaafd raakt? Die geweld gebruikt? Die op welke grote of kleine manier dan ook voortdurend lijnrecht tegen jouw waarden en normen ingaat, tegen je gevoel van rechtvaardigheid, tegen je ethiek?

Hoe lang kun je doorgaan met over je hart strijken, geloven dat het naders zal worden? Word je op den duur niet een karikatuur van jezelf? Wanneer is de maat vol? Blijf je wel trouw aan jezelf als je dan toch nog bij je partner blijft? En hoe is dat voor de kinderen, welk voorbeeld geef jij, welk voorbeeld geeft een partner die steeds in de fout gaat? Kun je dat verantwoorden aan jezelf?  En aan je kinderen?

Er zitten zeer veel kanten aan deze zaak. Maar wat betreft de liefde is het simpel: het feit dat je je boos, gekwetst, verraden etc voelt, betekent dat er liefde in het spel is. Deze gevoelens zijn immers de keerzijde van de medaille die ”liefde” heet. De keerzijde van de kant met blijdschap, het vertrouwen, het geluk.

Het is daarom om te beginnen belangrijk om je liefde te erkennen. Hoe je er ook van baalt: je houdt van die man of vrouw en daarom heb je zo’n last van wat er gebeurt of gebeurd is.

Het is niet eenvoudig om die liefde te erkennen. Je hebt je daar immers van afgesloten om die pijn of dat verdriet maar niet te hoeven voelen. Maar door een muur te bouwen of je zelf  te harnassen, doe je jezelf óók pijn.  Een harnas beschermt je wel tegen de pijn van buiten, maar het schaaft aan de binnenkant….

Je hechting aan je partner gaat vaak veel verder dan je misschien op dat moment denkt. Net zoals je van je kind blijft houden als die iets uithaalt, wat niet door jouw beugel kan, blijkt ook de partnerliefde vaak erg sterk. Daarmee is nog niet het antwoord gegeven op scheiden of blijven; soms is scheiden de oplossing ook al houd je nog van je partner, bv in situaties waar geweld niet te stoppen blijkt. Maar voor het aangaan van het zoekproces naar het juiste antwoord op de vraag: ”Scheiden of blijven?” is de eerste stap dat je allebei werkt aan het toelaten van àl  je gevoelens, en dus niet alleen de negatieve.  Al dan niet met behulp van relatietherapie.

Wordt vervolgd.

Gisteren heb ik de kerstboom gezet met daaronder, zoals al 25  jaar, de eigengemaakte kerststal met gehaakte poppetjes. Gehaakt… ja, kan het truttiger?

Maar onze kerststal vertelt een stuk van onze gezinsgeschiedenis. Hij is met ons meegegroeid en vertegenwoordigt iets gezamenlijks. Hij is namelijk het resultaat van gezamenlijke keuzes en creativiteit.

Ruim 25 jaar geleden vond ik het boekje met patronen voor een gehaakte kerststal. Nadat ik het eerste jaar de noodzakelijke Jozef, Maria en het kindje had gemaakt, mochten de kinderen vervolgens elk jaar kiezen welk figuurtje ik zou maken. Ik maakte er een of twee per jaar. Er kwamen 3 engeltjes, de 3 koningen, een os en een ezel, een schaap, een herder en een hond. En verder was er tot mijn toenmalige vreugde ook gedacht aan het ”gewone volk” dat op bezoek kwam: een visser, een bloemenvrouwtje, een spinster en een molenaar. (Dezelfde patronen zijn gebruikt voor één van de kerststallen in de kerststallencollectie van de voormalige Landstichting, inmiddels Museum Orientalis geheten.)

Toen na ruim 10 jaar alle patronen op waren, verzonnen de kinderen ze zelf. Als eerste vonden ze dat het ontbrak aan kinderen, wat de herdersjongen opleverde. Vervolgens merkten ze op, inmiddels op de kritische leeftijd gekomen, dat alle poppetjes blank waren. ”Was Jezus wel blank, hij leefde toch in Palestina?”, vroeg onze oudste zoon. Dus er kwam een zwarte vrouw en het jaar erop een zwart kindje en het jaar daarop een zwart schaap, tot hilariteit van de inmiddels puberende kinderen.

Toen hield ik er mee op. De kinderen gingen het huis uit. Toen ik echter op een gegeven moment dacht:”Die stal laat ik dit jaar maar in de doos, het is wel erg oubollig”, kwam er een storm van protest:”Waarom heb je de stal niet opgezet? Die hoort erbij!”’ En altijd kreeg de aanvankelijk steeds wisselende aanhang het verhaal te horen van het elk jaar mogen kiezen van een nieuwe figuurtje.

Tot twee jaar geleden de kleinzoon van 3 vroeg:”Oma, waar is de olifant? En er hoort toch ook een kameel bij?”‘ Dus ik was zo goed niet of ik pakte de traditie weer op en haakte een olifant. En dit jaar ontwierp ikzelf het patroon voor een kameel. Zometeen ga ik manden haken die aan weerszijden van zijn bulten komen te hangen.

Want niets is sterker en werkt meer verbindend in een relatie of gezin dan gezamenlijke rituelen. In onze tijd van steeds weer nieuwe dingen willen, staan we daar vaak niet meer stil. Maar met Kerstmis gaat het bijna vanzelf.

Daarom mijn advies aan elk nieuw samengesteld gezin en ook aan elk nieuw stel: sta samen expliciet stil bij de rituelen, die elk uit zijn gezin van herkomst meebrengt. En overleg welke rituelen jullie willen overnemen, en welke nieuwe gebruiken jullie kunnen verzinnen, die tot rituelen kunnen uitgroeien.

Het zou leuk zijn om hieronder voorbeelden te lezen van rituelen, die jullie gebruiken, zodat we elkaar op ideeen kunnen brengen.

Iedere mens komt in zijn leven wel een aantal keren voor de vraag:’Wie ben ik eigenlijk?’ Het antwoord daarop is per definitie onvolledig. Je bent immers niet een vast, onveranderlijk gegeven. Je hebt zoveel kanten, zoveel kleuren, dat in iedere situatie en met ieder contact iets anders van jezelf naar voren komt.
Regelmatig zijn daar wel patronen in te herkennen, en dan denk je jezelf te kennen. Maar een nieuwe situatie, een nieuwe vriend of vriendin kan opeens en onverwacht weer heel andere kanten van jezelf aan het licht brengen.
We horen dat vaak als mensen vertellen over hun plotselinge verliefdheid op een derde. Naast alle schrik en problemen die dat meebrengt, is er ook altijd de verwondering van degene die het overkomt:”Ik had het niet verwacht… ik voel me zo anders bij hem/haar…. hij/zij doet iets met mij wat ik nooit eerder heb meegemaakt en wat ik eigenlijk ook niet meteen weer kwijt wil… ik ken mezelf niet meer… ‘etc

Het is precies dit nieuwe in jezelf dat aantrekkelijk is. Niet de ander ‘an sich’, maar datgene wat die ander/het andere met je doet. Hetzelfde geldt in principe voor elke verandering: wonen op een andere plek, werken in een andere setting, op vakantie gaan naar een ander land dan gebruikelijk. Elke nieuwe situatie roept iets anders in je op, appelleert aan andere vaardigheden, andere gevoelens. En daardoor ontwikkel je je, wordt je scala aan vaardigheden groter, je palet aan gevoelens breder, je vermogen om te zien en te horen verfijnder…

Is dan het doel van ieders leven om zoveel mogelijk van jezelf in kaart te brengen, hetzij in de breedte hetzij in de diepte?
Persoonlijk geloof ik daar niet in. Wel zie ik voortdurend dat stilstand, verstarring en verstijving niet goed is voor mensen. Dat mensen langzaam afsterven als ze niet meer ‘stromen’, niet meer bewegen. (Waarbij stilstand niet verward moet worden met ‘ergens bij stil staan’, aangezien bij dat laatste soms juist veel meer gebeurt dan bij veel actie!)

Vanuit de Gestalttherapie wordt de mens gezien als een zelf-helend vermogen, dat bij goed luisteren naar zichzelf vanzelf kiest voor datgene wat goed is voor hem of haar. Zoals veel waarheden lijkt dit simpeler dan het is. De moeilijkheid zit in het ‘goed luisteren naar jezelf’ en in het ‘weten’ wat goed is voor je. De meeste mensen melden dat ze voorafgaand aan de verliefdheid wel in zichzelf een onrust, een drang, een onvrede met de huidige situatie hebben ervaren. We horen echter nooit dat iemand bewust op zoek is gegaan naar een derde, om daar verliefd op te worden….

Verliefd worden is per definitie beweging, het heeft altijd te maken met iets nieuws. Je wórdt verliefd, dus je wás het niet. Je komt door verliefdheid in beweging, je wereld krijgt een andere kleur, er gebeuren nieuwe dingen.

Als relatietherapeut heb ik veel relaties gezien en begeleid waarin dit gebeurt (lees ook de andere blogposts in de categorie: ‘verliefd op een ander’). En altijd komen we tot de conclusie dat de verliefdheid een antwoord is op de al dan niet volledig bewust gevoelde behoefte aan iets nieuws. Soms omdat er verstarring en stilstand was in één of beide partners en daardoor in de relatie, soms omdat er een leegte ontstaan was, die gevuld wilde worden. Dat zou niet persé en verliefdheid hoeven te zijn, dat kan ook een nieuw project, een nieuwe baan, een nieuwe hobby, een nieuw inzicht of beleving kunnen zijn.
Kortom, verliefdheid ontstaat als er bewust of onbewust behoefte is aan iets dat ons en/of onze relatie in beweging brengt. Het zegt niet per definitie dat de relatie slecht was, wel dat er iets nodig was.
Dit inzicht kan de verliefdheid relativeren, maar niet meteen doen verdwijnen. Daar is tijd voor nodig en vooral geen onderdrukking, want onderdrukte gevoelens gaan ondergronds en leiden daardoor een nog langer leven. Waarbij aangetekend dat gevoelens toelaten nog niets zegt over het gedrag waarmee je die gevoelens dan toelaat. Ik kan op allerlei manieren boos zijn op iemand en die boosheid in mezelf toelaten. Daar hoeft die ander zelfs niets van te merken.

” Je bent eigenlijk in jullie relatie het kanariepietje in de kolenmijn”, zei ik vandaag tegen de vrouw van een echtpaar. Beiden keken verbaasd en bleken de uitdrukking niet te kennen.

De uitdrukking stamt uit de tijd van de kolenmijnen in Zuid Limburg: als de kompels de mijnen ingingen droeg de voorste een kooitje met daarin een kanariepietje. Het kleine beestje was zeer gevoelig voor de giftige stoffen en merkte het eerder op dan de mijnwerkers. Als het beestje ”van zijn stokje ging”, dus flauwviel, wisten ze dus tijdig dat er giftige stoffen aanwezig waren n dat ze maatregelen moesten treffen.

Bovengenoemde vrouw had aan de bel getrokken omdat ze niet meer gelukkig was in de relatie. Het feit dat haar man nog nergens last van had, deed haar twijfelen of ze niet een zeurpiet was. In de sessie bleek echter dat ze heel goed had aangevoeld dat er wel degelijk iets aan de hand was. Haar man had er nog niet zo bij stilgestaan. Of, zoals hijzelf toegaf: hij had eigenlijk wel wat gemerkt, maar gedacht dat het wel over zou gaan. Doordat hij uiteindelijk zijn vrouw wel serieus was gaan nemen, waren ze er toch nog op tijd bij. Hoewel, wat heet ”op tijd”: de relatie is goed te verbeteren, maar de vrouw had toch al heel wat verdrietige en boze momenten meegemaakt, die ze duidelijk nog niet kwijt was!

Mensen gaan meestal zeuren – in de vorm van zichzelf vaak herhalen – als ze niet gehoord worden. Als jouw partner dat volgens jou ook doet,  is het misschien verstandig om je even af te vragen of hij/zij inderdaad een zeurpiet is of misschien een kanariepietje in de kolenmijn…

Partner 1 (meestal een man): ”Schat, ik ga sporten!’’

Partner 2 (meestal een vrouw): ”Nu?!!!  Had je dat niet even kunnen overleggen?”

Partner 1, een paar dagen later: ”Schat, ik wou even gaan sporten. Mag dat?’’

Partner 2:“Zeg, ik ben je moeder niet’’!

Je hoort de man al denken:”pff, het is ook nooit goed…”

In relatietherapie horen we vaak dat de klacht van vrouwen:”Mijn man overlegt nooit. Hij stelt me voor een voldongen  feit en wordt dan kwaad als ik er niet enthousiast over ben. Ik ben ook liever geen zeurpiet, maar ik heb  er gewoon de pest aan als hij geen rekening met me houdt.”

Uiteraard heeft hun eigen manier van reageren hier ook regelmatig mee te maken. Maar aangezien die vaak gebaseerd is op onbegrip voor de man in kwestie, ga ik in deze post vooral in op de kant van de man.

Veel mannen houden niet van overleg. Ze ervaren het vaak als iets wat afbreuk doet aan hun zelfbeschikkingsrecht. Ze willen zelf kunnen bepalen wat ze doen. Daarom ervaren ze overleg  vaak als een vorm van verantwoording afleggen of toestemming vragen. Overleg verstoort ook hun eigen planning. Bovendien merken ze regelmatig dat overleg alleen maar betekent dat ze hun eigen plannen niet kunnen doorvoeren, dus waarom zou je dat jezelf aandoen?

Mannen zijn gewend om al hun plannen zelf uit te broeden.  Ze komen pas naar buiten als het idee wat hen betreft in kannen en kruiken is. Dat heeft te maken met het feit dat mannen in onze samenleving meer opgevoed worden met aandacht voor hun autonomie. Vrouwen daarentegen worden nog steeds voornamelijk gesocialiseerd met aandacht voor verbondenheid. Het is belangrijk om dat verschil te erkennen en er niet meteen conclusies of veroordelingen aan te verbinden. Mannen en vrouwen kunnen daarin wat van elkaar leren.

Er is op zich niets mis met autonomie en zelfbeschikking. Het gevaar van plannen in je eentje uitbroeden is echter dat je te weinig in de gaten hebt wat de consequenties van jouw keuze voor anderen zijn. Een ander risico is dat je er al zó van uitgaat, dat het gaat zoals jij bedacht hebt dat je dat moeilijk meer los kunt laten.

Het valt ons vaak op, dat mannen in hun werk uitstekende strategen en geweldige onderhandelaars kunnen zijn, en die vaardigheden thuis vaak niet inzetten. Thuis ontstaat er opeens een andere dynamiek en denken veel mannen dat ze bij overleg per definitie de mindere zullen zijn. Ze beseffen vaak niet dat ze niet hun hoofd hoeven te buigen. Ze kennen de zinnen niet hoe ze op een gelijkwaardige manier het overleg in kunnen gaan.

Vandaar hier een paar voorbeeldzinnen:

’’Schat, ik heb zin om vrijdagavond te gaan sporten. Komt dat uit wat jou betreft?’’

Of: ” Ik ben even aan het kijken wanneer ik het beste zou kunnen gaan sporten. Hoe ziet jouw planning voor de komende week eruit?”

Of: ‘’We willen met de jongens dit jaar weer een keer een weekend weg, en we hebben een paar datummogelijkheden geprikt. Kunnen we daar even samen naar kijken?’’

Of als het een nieuwe situatie betreft:” We hebben met de jongens bedacht dat het leuk zou zijn om een keer samen een weekend weg te gaan. Wat vind jij van dat idee?”

Het is belangrijk voor mannen om zich te realiseren dat overleg voor vrouwen meestal de normaalste zaak van de wereld. Door te overleggen erken je dat ze er voor jou toedoet. Dat je bereid bent om rekening te houden met haar. Dat je je niet meer gedraagt als vrijgezel, maar dat je beseft dat je 24/7 deel uitmaakt van een relatie- of gezinssysteem, dat nu eenmaal onmiddellijk consequenties ervaart van jouw keuze.

Vrouwen worden vaak erg boos, als je ze niet betrekt in je beslissing. Soms lijkt het dan te gaan over de inhoud van je keuze. Maar heel vaak zal het daar eígenlijk niet over gaan. De meeste vrouwen vinden het prima als hun man gaat sporten of een keer met vrienden weg wil, als ze maar bij de planning betrokken zijn.

Kortom, als je overlegt, voelt je partner zich gezien. En dat scheelt een slok op een borrel!

Na eerdere relatiemidweken hebben we nu een weekend relatietherapie gegeven op Terschelling. Voor clienten uiteraard wat eenvoudiger te organiseren dan een midweek, omdat je er minder vrij voor hoeft te nemen.

We zien de stellen altijd apart, stellen komen elkaar ook niet tegen. Elk stel zien we vantevoren in een intake, zodat we over en weer weten met wie we dit proces aangaan.

Opnieuw hebben we geconstateerd hoe goed het stellen doet om samen in een andere omgeving een aantal dagen alle tijd en aandacht voor elkaar te hebben, zonder kinderen of werk.

Precies dat 24/7 op elkaar gericht zijn is echter voor sommige stellen een reden om vakanties met elkaar te vermijden. Ze zijn ofwel bang voor de ruzies ofwel voor de eenzaamheid, waarin je terecht kunt komen als je de hele tijd samen bent met iemand, die zich voor je afsluit. Het feit dat er dagelijks therapie beschikbaar is, biedt de veiligheid om dit weer aan te gaan.

In de therapiesessies besteden we dan ook aandacht aan de manier waarop de stellen ter plekke al dan niet contact met elkaar maken. We staan stil bij de behoeften en verlangens van beide partners en nodigen hen uit die aan elkaar kenbaar te maken. We helpen hen te zoeken naar manieren om daar goed mee om te gaan.

Ook is er  tijd om oude pijnpunten goed te bespreken en te doorvoelen en daarmee eindelijk uit  de weg te ruimen.

Afhankelijk van wat we in de sessies zien en tegenkomen, geven we de partners concrete opdrachten om mee te experimenteren tot aan de volgende sessie.

De anders-dan-thuis-setting nodigt uit om oude patronen los te laten en te experimenteren met nieuw gedrag. De intensieve aanpak levert vaak een doorbraak op in het zich weer open kunnen stellen naar elkaar.

Al met al zijn zowel clienten als wij weer tevreden naar huis gegaan.

Wil je ook met ons op relatieweekend? Hetzij voor therapie hetzij om je relatie weer eens op te frissen? Misschien een leuk cadeau aan elkaar voor een trouwdag? Bel ons of neem contact met ons op via ons contactformulier.